احوال و آثار ابن هندو ابو الفرج على بن الحسين بن هندو ، پزشك و فيلسوف و شاعر و نويسنده و اديب و طنزگوى ، از دانشمندان معروف نيمهء دوم قرن چهارم و اوايل قرن پنجم هجرى بوده است . اصحاب تراجم برخى او را قمى « 1 » ، و برخى ديگر او را از اهل رى به شمار آورده‌اند « 2 » ، و برخى ديگر مولد و منشأ او را طبرستان دانسته « 3 » ، و نيز برخى او را به بغداد منسوب داشته‌اند « 4 » . برخى از خاورشناسان او را از اصلاب و تبار هندى دانسته‌اند « 5 » و اين نادرست است ، بلكه اين نسبت از آن جهت است كه او اصلا اهل هندوجان قم بوده است « 6 » .

--> ( 1 ) . « الاستاذ ابو الفرج بن هندو القمى . » دمية القصر ، ج 1 ، ص 608 . ( 2 ) . قال ابو الفضل البندنيجى الشاعر : « هو من اهل الرى . » ارشاد الاريب ، ج 5 ، ص 168 . ( 3 ) . « اگرچه پدران او قمى بودند اما مولد و منشأ او طبرستان بود . » تاريخ طبرستان ، ص 125 . ( 4 ) . « ابو الفرج على بن الحسين بن الحسن الطبيب البغدادى المتوفى سنة 420 . » ايضاح المكنون فى الذيل على كشف الظنون ، ج 2 ، ص 704 . ( 5 ) . ماكس مايرهوف ( Max Meyerhof ) در مقالهء خود تحت عنوان « از اسكندريه تا بغداد » هنگامى كه از شاگردان ابن خمار ، از ابن هندو نام مىبرد مىگويد : « و لعله انحدر من أصلاب هندية . » التراث اليونانى فى الحضارة الاسلاميه ، ص 95 . ( 6 ) . ميرفندرسكى در رسالهء صناعيهء خود از قول ابو الفرج هندوى قمى در مورد « صورت عطارد » و « صورت بخت و اتفاق » نقل قول كرده است ، يعنى همان مطلبى كه در صفحهء 6 مفتاح الطب آمده است و در حاشيهء آن رساله اين عبارت ديده مىشود : « هندوجان نام دهى است در حوالى قم و اين فاضل از آنجاست و به اين نام مشهور شده نه هندوست . » « سرگذشت ابن هندوى طبرستانى و رسالهء مشوقهء او » استاد محمد تقى دانش‌پژوه ، مجلهء جاويدان خرد ، سال 3 ، شمارهء 2 .